Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi Nöroloji Anabilim Dalı Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Özlem Önder, Dünya Alzheimer Günü’nde uyardı: Yakın tarihli olayları ve isimleri unutmak Alzheimer’a işaret ediyor olabilir.
Yaşam süresinin uzamasıyla birlikte görülme sıklığı giderek artan Alzheimer hastalığı, yalnızca bireyleri değil, aileleri ve toplumu da etkileyen önemli bir sağlık sorunu olarak öne çıkıyor. Her yıl 21 Eylül’de anılan Dünya Alzheimer Günü, hastalık konusunda farkındalık oluşturmayı ve erken belirtilerin önemine dikkat çekmeyi amaçlıyor.
Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi Nöroloji Anabilim Dalı Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Özlem Önder, Alzheimer hastalığının belirtileri, risk faktörleri ve korunma yolları hakkında önemli bilgiler verdi.
Demans vakalarının yüzde 50 ila 70’i Alzheimer kaynaklı
Demansın, edinilmiş zihinsel işlevlerin sonradan kaybedilmesi anlamında kullanıldığını belirten Yrd. Doç. Dr. Özlem Önder, Alzheimer hastalığının demansın en yaygın nedeni olduğunu ifade etti.
Alzheimer’ın tüm demans vakalarının yaklaşık yüzde 50 ila 70’inden sorumlu olduğunu belirten Önder, hastalığın görülme sıklığının yaşla birlikte belirgin şekilde arttığını söyledi.
65 yaş üzerindeki bireylerde Alzheimer görülme sıklığının yüzde 3 ila 11 arasında değiştiğini belirten Önder, bu oranın 85 yaş ve üzerindeki kişilerde yüzde 20 ila 47’ye kadar çıkabildiğine dikkat çekti.
Yaşlanan nüfusun artmasıyla birlikte Alzheimer hastalığının toplum üzerindeki yükünün de giderek artacağını belirten Önder, hastalığın yalnızca bilişsel işlevleri değil, davranışları, günlük yaşam aktivitelerini, motor fonksiyonları ve uyku düzenini de etkileyebildiğini kaydetti.
Yakın tarihli olayları ve isimleri unutmak önemli bir belirti olabilir
Alzheimer hastalığının başlangıç döneminde özellikle yakın tarihli olayların ve isimlerin unutulması dikkat çekebiliyor.
Yrd. Doç. Dr. Özlem Önder, Alzheimer’ın sık görülen belirtileri arasında şunları sıraladı:
- Yakın zamanda yaşanan olayları ve isimleri unutmak,
- Yapılan işleri veya söylenenleri tekrar etmek,
- Eşyaların konulduğu yeri hatırlayamamak,
- Alışveriş sırasında eksik ürün almak veya ödeme yapmakta zorlanmak,
- Yemek hazırlarken daha önce yapılmayan hatalar yapmak,
- Daha önce kullanılabilen basit cihazları kullanmakta zorlanmak,
- Bilinen yollarda yönünü karıştırmak veya kaybolma riski yaşamak,
- Giysi seçmek ya da sipariş vermek gibi basit kararları almakta zorlanmak.
Ancak her unutkanlığın Alzheimer anlamına gelmediğini vurgulayan Önder, zaman zaman isim unutma, eşya kaybetme veya bazı ödemeleri birkaç gün geciktirme gibi durumlarda kişinin aynı gün içerisinde bunları hatırlayabilmesinin tek başına Alzheimer göstergesi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.
Şikâyetlerin tekrarlaması veya günlük yaşamı etkilemeye başlaması halinde ise nöroloji uzmanına başvurulması ve gerekli değerlendirmelerin yapılması önem taşıyor.
Alzheimer’da en önemli risk faktörü yaş
Alzheimer hastalığında en önemli risk faktörünün yaş olduğunu belirten Yrd. Doç. Dr. Özlem Önder, 65 yaş sonrasında her beş yılda Alzheimer görülme sıklığının yaklaşık iki kat arttığını söyledi.
Genetik faktörlerin de hastalık riskinde önemli rol oynadığını belirten Önder, birinci derece yakınlarında Alzheimer öyküsü bulunan kişilerde riskin yüzde 10 ila 30 oranında artabildiğini ifade etti.
Bunun yanı sıra sigara ve alkol kullanımı, hipertansiyon, diyabet, yüksek kolesterol, serebrovasküler hastalıklar ve kalp krizi gibi değiştirilebilir risk faktörlerinin de Alzheimer gelişiminde etkili olabileceğine dikkat çekti.
Sağlıklı yaşam Alzheimer riskini azaltabilir
Alzheimer riskinin azaltılmasında sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemine dikkat çeken Önder; sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, sigara ve alkol gibi zararlı alışkanlıklardan uzak durma ve zihinsel aktivitelerin sürdürülmesinin önem taşıdığını vurguladı.
Eğitim düzeyinin de Alzheimer riskiyle ilişkili olduğunu belirten Önder, beş yıl ve daha az eğitim almış olmanın risk faktörlerinden biri olarak değerlendirildiğini söyledi.
Bu nedenle eğitimin erken yaşlarda başlayıp yaşam boyunca sürdürülmesinin önemine dikkat çeken Önder, “hayat boyu öğrenme” anlayışının zihinsel sağlığın korunmasında önemli bir yere sahip olduğunu belirtti.
Uzmanlar, özellikle günlük yaşamı etkilemeye başlayan ve giderek artan unutkanlık şikâyetlerinin ihmal edilmemesi, erken değerlendirme için nöroloji uzmanına başvurulması gerektiğine dikkat çekiyor.
