Eleştirilerin Odağındaki Düzenleme Resmi Gazete’de Yayımlandı
Basın örgütleri, hukukçular ve çeşitli sivil toplum kuruluşlarının sert eleştirilerine neden olan Ceza Muhakemeleri Usulü (Değişiklik) Yasası, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman tarafından daha önce yeniden görüşülmek üzere Cumhuriyet Meclisi’ne iade edilen yasa, Meclis’te yapılan değişikliklerin ardından kabul edilerek yasalaştı. Düzenlemenin ilk halinde yer alan hapis cezaları çıkarılmış olsa da, basın ve sosyal medya paylaşımlarına yönelik para cezaları korunarak yürürlüğe girdi.
Basın Örgütleri Uyarıyor: “Otosansür Riski Doğurabilir”
Tartışmaların merkezinde yer alan düzenleme, ceza davalarında zanlıların, bazı durumlarda ise şikayetçi ve tanıkların isim ve fotoğraflarının paylaşılmasını suç kapsamına alıyor.
Yasaya göre, mahkum olmamış bir kişinin veya bir davada yer alan şikayetçi ya da tanığın açık isim ve fotoğrafını kamuya açık şekilde paylaşan kişiler para cezasıyla karşı karşıya kalabilecek.
Özellikle basın, yayın kuruluşları, internet medyası ve sosyal medya kullanıcıları için öngörülen daha yüksek para cezaları, ifade ve basın özgürlüğü konusunda yeni tartışmaları beraberinde getirdi.
Basın meslek örgütleri, düzenlemenin kamu yararı taşıyan haberlerin yapılmasını zorlaştırabileceğini ve gazeteciler üzerinde otosansür baskısı yaratabileceğini savunuyor.
Cumhurbaşkanı İade Etmişti
Yasa, ilk kabul edildiği dönemde kamuoyunda geniş yankı uyandırmış, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman da düzenlemeyi yeniden değerlendirilmesi amacıyla Cumhuriyet Meclisi’ne geri göndermişti.
Meclis’te yapılan değişikliklerle hapis cezaları metinden çıkarıldı ancak para cezaları korunarak yasa yeniden kabul edildi.
Muhalif çevreler ve bazı hukukçular, yapılan değişikliklerin temel eleştirileri ortadan kaldırmadığını savunurken, düzenlemenin ifade özgürlüğü açısından yeni hukuki tartışmalara yol açacağını öne sürüyor.
Hangi Paylaşımlar Ceza Kapsamında?
Yeni düzenlemeye göre;
- Zanlı veya henüz mahkum olmamış kişilerin isim ve fotoğraflarının paylaşılması,
- Bazı durumlarda şikayetçi ve tanıkların açık kimlik bilgilerinin yayımlanması,
- Bu içeriklerin basın, internet medyası veya sosyal medya aracılığıyla paylaşılması,
para cezasıyla sonuçlanabilecek.
Buna karşılık, firari zanlıların yakalanmasına yardımcı olmak amacıyla yapılan paylaşımlar ile isim ve fotoğraf teşhir edilmeden kamuoyunu bilgilendirme amacı taşıyan haberler suç kapsamında değerlendirilmeyecek.
İlk Soruşturma Usulü De Kaldırıldı
Yasa yalnızca paylaşım ve yayın kurallarını değil, ceza muhakemesi sistemine ilişkin bazı uygulamaları da değiştiriyor.
Düzenlemeyle birlikte teminat süreleri ve tutukluluk uygulamalarında değişikliğe gidilirken, mahkemelerde uygulanan ilk soruşturma usulü de kaldırıldı.
Ancak kamuoyunda tartışmaların odağında bu teknik değişikliklerden çok, basın ve sosyal medya paylaşımlarına yönelik getirilen yeni yaptırımlar bulunuyor.
